فن کویل چیست؟

فن کویل (Fan Coil Unit) دستگاهی برای گرمایش و سرمایش ساختمان است که از یک فن و یک مبدل حرارتی (کویل) تشکیل شده است. طرز کار فن کویل بسیار شبیه بخاری خودرو است؛ آب گرم وارد کویل می‌شود، سطح کویل گرم می‌شود و فن با مکش هوا از روی کویل، هوای گرم را در محیط پخش می‌کند. در زمستان آب گرم موتورخانه یا پکیج و در تابستان آب سرد چیلر در لوله‌های کویل جریان دارد تا فن کویل به ترتیب هوای گرم یا خنک تولید کند.

در حالت سرمایش، رطوبت موجود در هوا هنگام تماس با کویل سرد تقطیر شده و از طریق سینی درین تخلیه می‌شود؛ به همین دلیل فن کویل علاوه بر خنک‌سازی، بخشی از رطوبت محیط را نیز کاهش می‌دهد. هر فن کویل به‌صورت مستقل کنترل می‌شود و با تنظیم جریان آب ورودی یا سرعت فن، دمای دلخواه هر فضا جداگانه قابل تنظیم است. همین استقلال عملکرد، مهم‌ترین تفاوت فن کویل با سیستم‌های مرکزی مانند کانال‌کشی و چیلر مرکزی است.

کارشناسان میتسویی برای انتخاب و خرید فن کویل متناسب با متراژ و شرایط ساختمان شما، مشاوره رایگان ارائه می‌دهند.

خرید فن کویل در شهر شما

برای خرید فن کویل در شهر شما، مهم‌ترین موضوع دسترسی سریع به دستگاه، هزینه ارسال و خدمات پس از فروش است. تیم فروش میتسویی سفارش شما را متناسب با نوع پروژه (مسکونی، اداری، هتل یا بیمارستان) بررسی می‌کند و مدل مناسب به همراه مشخصات فنی کامل را پیش از خرید در اختیارتان قرار می‌دهد. برای استعلام قیمت روز و موجودی انبار، از طریق صفحه تماس با ما در ارتباط باشید.

اجزای تشکیل‌دهنده فن کویل

قطعات اصلی فن کویل شامل موارد زیر می‌شود:

فن و هوزینگ

فن وظیفه مکش هوا از محیط و عبور آن از روی کویل را دارد. فن به همراه محفظه فلزی اطراف خود که هوزینگ نامیده می‌شود، جریان هوای خنک یا گرم را به‌صورت یکنواخت در فضای اتاق پخش می‌کند. نوع پره‌ها و تعادل دینامیکی فن، مستقیماً روی میزان صدای دستگاه تأثیر دارد.

الکتروموتور

الکتروموتور، محرک اصلی فن است. در اکثر فن کویل‌ها از موتورهای سه‌سرعته (High-Medium-Low) استفاده می‌شود تا کاربر بتواند شدت هوادهی را با ترموستات تنظیم کند. در مدل‌های جدید، موتورهای EC با مصرف برق کمتر و کنترل دقیق‌تر سرعت به کار می‌روند.

کویل

کویل، مبدل حرارتی دستگاه است؛ از لوله‌های مسی و فین‌های آلومینیومی ساخته می‌شود و آب گرم یا سرد در آن جریان دارد. تعداد ردیف‌های کویل روی توان گرمایشی و سرمایشی دستگاه اثر مستقیم دارد. در مدل‌های چهار لوله، دو کویل مستقل برای سرمایش و گرمایش وجود دارد.

فیلتر

فیلتر در ورودی هوای دستگاه قرار می‌گیرد و گردوغبار را قبل از رسیدن هوا به کویل و فن، جذب می‌کند. تمیز بودن فیلتر برای حفظ بهره‌وری دستگاه و کیفیت هوای محیط ضروری است؛ فیلتر کثیف، مصرف برق را افزایش داده و هوادهی را کم می‌کند.

سینی درین

در حالت سرمایش، رطوبت هوا روی کویل سرد تقطیر می‌شود. سینی درین (تخته‌درین) این آب جمع‌شده را جمع کرده و از طریق لوله تخلیه به فاضلاب منتقل می‌کند. آب‌بندی و شیب صحیح سینی درین، از نشتی آب روی سقف کاذب جلوگیری می‌کند.

نکات مهم خرید فن کویل

قبل از خرید فن کویل، پاسخ این سه سؤال، انتخاب شما را دقیق‌تر می‌کند: چه مدل و ظرفیتی برای فضای من مناسب است؟ قیمت به چه عواملی بستگی دارد؟ و چه مشخصاتی را باید موقع سفارش بررسی کنم؟

قیمت فن کویل به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت فن کویل به این عوامل بستگی دارد:

• ظرفیت هوادهی (CFM): هرچه ظرفیت بیشتر باشد، دستگاه بزرگ‌تر و قیمت آن بالاتر است.
• نوع نصب: مدل دیواری معمولاً گران‌تر از مدل‌های زمینی و سقفی است.
• نوع کویل: فن کویل چهار لوله به دلیل داشتن دو مبدل حرارتی، گران‌تر از مدل دو لوله است.
• جنس و تعداد ردیف‌های کویل و کیفیت فین‌ها
• برند الکتروموتور و کیفیت قطعات (تأثیر مستقیم بر عمر و صدا)
• فشار استاتیکی در مدل‌های کانالی
• لوازم جانبی: ترموستات، شیر موتوری، شیلنگ و اتصالات

محاسبه ظرفیت فن کویل بر اساس متراژ

ظرفیت فن کویل بر اساس بار سرمایی و گرمایی فضا تعیین می‌شود، نه صرفاً متراژ. عوامل مؤثر عبارت‌اند از: متراژ اتاق، ارتفاع سقف، اقلیم شهر، میزان عایق‌بندی، سطح پنجره‌ها و جهت تابش خورشید. به‌طور تقریبی در فضاهای مسکونی معمولی، بار سرمایی بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ BTU به ازای هر متر مربع در نظر گرفته می‌شود، اما محاسبه دقیق باید با نرم‌افزارهای محاسبه بار حرارتی (ترازو) انجام شود. کارشناسان میتسویی این محاسبه را به‌صورت رایگان برای شما انجام می‌دهند.

چک‌لیست خرید فن کویل

• نوع نصب متناسب با ساختمان (دیواری، کاستی، زمینی، روکار، توکار یا کانالی)
• ظرفیت هوادهی متناسب با متراژ و بار حرارتی
• دو لوله یا چهار لوله (بر اساس نیاز به سرمایش و گرمایش هم‌زمان)
• سطح صدای دستگاه (مهم برای اتاق خواب و اتاق هتل)
• نوع فیلتر و سهولت سرویس آن
• ترموستات معمولی یا دیجیتال هوشمند
• گارانتی و خدمات پس از فروش برند

کاربرد فن کویل

مهم‌ترین کاربرد فن کویل در ساختمان‌هایی است که می‌خواهیم دمای هر بخش را به‌صورت جداگانه کنترل کنیم. به‌عنوان مثال در هتل‌ها، زمانی که اتاق‌ها خالی است فن کویل آن‌ها را خاموش می‌کنیم و انتخاب دما را به ساکنین می‌سپاریم تا با توجه به نیاز خود، دمای اتاق را کنترل کنند. در ساختمان‌های اداری نیز این امکان وجود دارد که برای اتاق‌های بلااستفاده دستگاه را خاموش کرد و از اتلاف انرژی جلوگیری نمود.

کاربرد دیگر فن کویل جلوگیری از انتشار آلودگی بین اتاق‌هاست؛ چون هر دستگاه سیکل هوای مستقل دارد و هوای یک اتاق به اتاق دیگر منتقل نمی‌شود، در بیمارستان‌ها برای کاهش انتقال بیماری‌ها بین بخش‌ها از فن کویل استفاده می‌شود. هم‌چنین در فروشگاه‌ها، رستوران‌ها و آپارتمان‌هایی که امکان کانال‌کشی ندارند، فن کویل جایگزین مناسبی برای اسپلیت‌های متعدد است.

کجا از فن کویل استفاده کنیم؟

طراحی، تجهیزات و امکانات موجود در ساختمان، همگی در انتخاب فن کویل برای آن تأثیرگذار هستند. به‌طور کلی استفاده از فن کویل را برای ساختمان‌هایی که به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم شده‌اند — مانند ساختمان‌های مسکونی، تجاری، اداری و هتل‌ها — توصیه می‌کنیم. در مقابل، استفاده از فن کویل برای ساختمان‌های تک‌بخشی با مساحت زیاد و سقف بلند — مانند سوله‌های صنعتی، تالارهای پذیرایی، باشگاه‌های ورزشی و استخرها — توصیه نمی‌شود، چون هوادهی متمرکز دستگاه جوابگوی آن حجم فضا نیست.

هم‌چنین ساختمان شما باید به موتورخانه آب گرم و چیلر (یا مینی‌چیلر و پکیج در پروژه‌های کوچک‌تر) مجهز باشد تا بتوانید از فن کویل در تمام فصول سال استفاده کنید.

تفاوت فن کویل و داکت اسپلیت چیست؟

خلاصه: اگر می‌خواهید دمای هر اتاق جداگانه کنترل شود و ساختمان موتورخانه دارد، فن کویل انتخاب بهتری است؛ اگر ساختمان منبع آب سرد ندارد، داکت اسپلیت یا مینی‌چیلر بررسی شود.

خرید انواع فن کویل

انتخاب مدل مناسب، مستقیماً روی هزینه نصب، زیبایی ساختمان و راحتی سرویس تأثیر دارد. در ادامه انواع فن کویل را از دو منظر «شکل ظاهری و محل نصب» و «نوع کویل» بررسی می‌کنیم تا مدلی متناسب با پروژه خود را انتخاب کنید.

انواع فن کویل از نظر شکل ظاهری و محل نصب

۱. فن کویل دیواری

فن کویل دیواری شباهت زیادی به پنل کولر گازی دارد و معمولاً در ظرفیت‌های ۲۰۰ تا ۸۰۰ CFM تولید و به حالت روکار روی دیوار نصب می‌شود.

مزایا: اشغال فضای کم، صدای پایین، ظاهر زیبا، نصب آسان، تعویض فیلتر و سرویس راحت به دلیل در دسترس بودن، امکان استفاده از ریموت کنترل. معایب: جزو گران‌ترین مدل‌های فن کویل است. مناسب برای: اتاق‌هایی که سقف کاذب ندارند و ظاهر دستگاه اهمیت دارد.

۲. فن کویل سقفی کاستی

فن کویل سقفی کاستی در مدل‌های یک‌طرفه، دوطرفه و چهارطرفه با ظرفیت‌های هوادهی متنوع تولید و به‌صورت توکار در سقف کاذب نصب می‌شود.

مزایا: اشغال فضای کمتر نسبت به سایر مدل‌های سقفی، ظاهر زیبا، صدای کم، فیلترهای قابل شست‌وشو، توزیع یکنواخت هوا در چهار طرف (مدل چهارطرفه)، ریموت کنترل و قابلیت زمان‌بندی خودکار. معایب: هزینه نگهداری بالاتر، کیفیت پایین‌تر فیلترها و اجرای فقط در سقف کاذب. مناسب برای: مغازه‌ها، رستوران‌ها و فضاهای تجاری با سقف کاذب.

۳. فن کویل زمینی

فن کویل زمینی معمولاً به‌صورت یک باکس روی زمین قرار می‌گیرد، در ظرفیت‌های ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ CFM تولید می‌شود و لوله‌کشی آن روکار یا توکار (مشابه رادیاتور شوفاژ) انجام می‌شود. این مدل هوا را به‌صورت بالازن یا روبه‌روزن در محیط پرتاب می‌کند.

مزایا: صدای کم، نصب آسان، تعویض فیلتر و سرویس راحت، هزینه نگهداری پایین و قیمت ارزان‌تر نسبت به سایر مدل‌ها. معایب: اشغال فضای محیط (با توجه به محدودیت فضا در ساختمان‌های امروزی) و در دید بودن دستگاه که بر جلوه بصری اثر می‌گذارد. مناسب برای: پروژه‌هایی با محدودیت بودجه و بدون سقف کاذب، مشابه جایگاه رادیاتور.

۴. فن کویل سقفی روکار

فن کویل سقفی روکار یک یونیت مستطیل‌شکل است که به‌صورت روکار زیر سقف نصب می‌شود، معمولاً در ظرفیت‌های ۲۰۰ تا ۱۲۰۰ CFM تولید می‌شود و لوله‌کشی آن روکار یا توکار قابل اجراست.

مزایا: صدای کم، نصب آسان، تعویض فیلتر و سرویس راحت به دلیل در دسترس بودن، فیلتر قابل شست‌وشو و هزینه نگهداری پایین. معایب: در دید بودن بدنه و دیده شدن لوله‌های رفت و برگشت حتی در حالت لوله‌کشی توکار. مناسب برای: انباری‌ها، راهروها، پارکینگ‌ها و فضاهایی که زیبایی اولویت نیست.

۵. فن کویل سقفی توکار

فن کویل سقفی توکار به دو صورت کابینت‌دار و بدون کابینت (پلنیوم‌باکس) در ظرفیت‌های ۲۰۰ تا ۱۲۰۰ CFM تولید و درون سقف ساختمان نصب می‌شود. در اکثر پروژه‌های مسکونی جدید از این نوع استفاده می‌شود.

مزایا: صدای کم، نصب آسان، فیلتر قابل شست‌وشو و عدم اشغال فضای محیط. معایب: دسترسی نامناسب برای سرویس و نگهداری و نیاز به سقف کاذب. مناسب برای: آپارتمان‌ها و واحدهای مسکونی مدرن با سقف کاذب و دریچه بازدید.

۶. فن کویل کانالی (داکتی)

فن کویل کانالی یا داکتی، همان‌طور که از نامش پیداست، ورود و خروج هوا از طریق کانال‌های متصل به آن انجام می‌شود. چون توانایی ایجاد جریان هوا با فشار بالا را دارد، به آن فن کویل کانالی پرفشار نیز می‌گویند. این مدل معمولاً در ظرفیت‌های ۶۰۰ تا ۲۲۰۰ CFM تولید و درون سقف نصب می‌شود و زیر آن دریچه بزرگ بازدید قرار می‌گیرد. در مکان‌هایی که امکان نصب مستقیم فن کویل وجود ندارد، فن کویل کانالی در نزدیک‌ترین محل مناسب نصب شده و هوا از طریق کانال به فضای موردنظر منتقل می‌شود.

مزایا: نصب آسان، فیلتر قابل شست‌وشو و قدرت بالا در تولید جریان هوا. معایب: دسترسی نامناسب برای سرویس، اشغال فضای بیشتر نسبت به مدل سقفی توکار و نیاز به سقف کاذب. مناسب برای: فضاهای بزرگ چند قسمتی مانند سالن‌ها و دفاتر باز.

انواع فن کویل‌ها از لحاظ نوع کویل

سیستم‌های فن کویل با توجه به نوع کویل به دو نوع تقسیم می‌شوند:

فن کویل دو لوله

فن کویل با کویل دو لوله دارای یک مبدل حرارتی است که هم برای سرمایش و هم گرمایش استفاده می‌شود؛ به این صورت که در زمستان آب گرم و در تابستان آب سرد وارد کویل دستگاه می‌شود. این مدل رایج‌ترین و اقتصادی‌ترین نوع فن کویل برای ساختمان‌های مسکونی و اداری معمولی است.

فن کویل چهار لوله

فن کویل با کویل چهار لوله دارای دو مبدل حرارتی مستقل است که به‌صورت هم‌زمان برای سرمایش و گرمایش کار می‌کنند؛ در تمام فصول سال هم آب گرم و هم آب سرد وارد دستگاه می‌شود و شما تصمیم می‌گیرید از کدام استفاده کنید. این قابلیت در هتل‌ها و بیمارستان‌ها که نیاز کاربران متفاوت است، و در ساختمان‌هایی با نمای تمام‌شیشه که حتی در زمستان در معرض تابش آفتاب نیاز به سرمایش دارند، کاربرد پیدا می‌کند.

مزایای خرید فن کویل

بهینه‌سازی مصرف انرژی

به دلیل عملکرد مجزای دستگاه‌های فن کویل از یکدیگر، به‌راحتی می‌توانید فن کویل فضاهای بدون استفاده را خاموش کنید و فقط هنگام استفاده روشن نمایید. با این کار از اتلاف انرژی جلوگیری شده و هزینه سوخت و برق ساختمان کاهش پیدا می‌کند.

نیاز به فضای کم و نصب آسان

فن کویل برای نصب به کانال‌کشی نیاز ندارد؛ فقط لوله رفت و برگشت آب کویل و سیم‌کشی برق کافی است. این موضوع هم اجرای نصب را بسیار ساده‌تر از سیستم‌های کانالی می‌کند و هم فضای اشغالی سقف را به حداقل می‌رساند.

سرمایش و گرمایش در یک دستگاه

فن کویل‌ها هم در فصل گرما و هم در فصل سرما قابل استفاده هستند؛ همان‌طور که توضیح دادیم با تغییر دمای آب کویل، دمای مناسب هر فصل را می‌توانید ایجاد کنید و از خرید دو سیستم جداگانه بی‌نیاز می‌شوید.

سرمایش و گرمایش به‌صورت هم‌زمان با خرید فن کویل

اگر از فن کویل مجهز به کویل چهار لوله استفاده کنید، می‌توانید سرمایش و گرمایش را هم‌زمان در تمام فصول سال داشته باشید؛ مثلاً در یک روز آفتابی زمستانی از سرمایش دستگاه بهره ببرید. این قابلیت بیشتر در ساختمان‌های لاکچری مانند هتل‌ها کاربرد دارد.

استفاده آسان

معمولاً فن کویل‌ها با ترموستات استفاده می‌شوند که به‌صورت خودکار دمای محیط را روی دمای موردنظر شما حفظ می‌کند و نیازی به خاموش و روشن کردن مداوم دستگاه نیست. در ترموستات‌های دیجیتال جدید امکان اتصال به گوشی‌های هوشمند نیز وجود دارد که کنترل دما را بیش از همیشه آسان کرده است.

ایمنی و کنترل بیشتر هنگام آتش‌سوزی

به دلیل عملکرد مجزای فن کویل‌ها و نبود کانال‌کشی مشترک با بخش‌های دیگر ساختمان، در هنگام آتش‌سوزی دود به فضاهای دیگر منتقل نمی‌شود و چون دستگاه به‌صورت سیکل بسته کار می‌کند و هوای تازه وارد سیستم نمی‌شود، احتمال گسترش آتش از مسیر کانال وجود ندارد.

تنظیم دمای اتاق‌ها به‌صورت مجزا

فن کویل در هر مکان به‌صورت مجزا عمل می‌کند؛ با این قابلیت می‌توانید در هر اتاق دمای مورد نیاز خود را داشته باشید. این مزیت در بیمارستان‌ها و هتل‌ها که نیاز و سلیقه افراد حاضر در ساختمان متفاوت است، اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.

انتشار یکنواخت دما

فن موجود در دستگاه باعث چرخش سریع هوا در محیط و انتشار یکنواخت حرارت یا برودت در سراسر اتاق می‌شود؛ برخلاف اسپلیت‌های دیواری که گاهی هوای اطراف دستگاه سرد و انتهای اتاق گرم باقی می‌ماند.

تأمین آب گرم به‌وسیله روش‌های بازیافت گرمایی

دمای آب گرم مورد نیاز فن کویل زیاد بالا نیست؛ بنابراین می‌توان آب گرم دستگاه را از روش‌های بازیافت گرمایی (Heat Recovery) یا سیستم‌های گرمایش خورشیدی تأمین کرد و هزینه سوخت را باز هم کاهش داد. البته اجرای این روش‌ها به طراحی تأسیسات پروژه وابسته است.

جلوگیری از انتشار آلودگی در ساختمان

به دلیل مجزا کار کردن هر دستگاه، هوای یک فضا به فضاهای دیگر منتقل نمی‌شود و از انتشار آلودگی، بو و بیماری‌های تنفسی در ساختمان جلوگیری می‌کند؛ به همین دلیل فن کویل در بیمارستان‌ها انتخاب پرتکراری است.

تنوع در مدل دستگاه

یکی از مزیت‌های فن کویل نسبت به سایر سیستم‌های تهویه مطبوع، تنوع مدل دستگاه است؛ به‌صورت روکار یا توکار و همچنین سقفی، زمینی و دیواری. با این تنوع می‌توانید مدلی متناسب با محدودیت‌های معماری ساختمان و سلیقه مشتری انتخاب کنید.

معایب فن کویل

خرید فن کویل برای ساختمان‌های کوچک به‌صرفه نیست

در ساختمان‌های کوچک، خرید چیلر برای تأمین آب سرد و راه‌اندازی موتورخانه برای تأمین آب گرم مقرون‌به‌صرفه نیست. با این حال می‌توان از مینی‌چیلر و پکیج برای این منظور استفاده کرد و تا حد زیادی این عیب را برطرف نمود.

عدم کنترل مصرف انرژی برای هر واحد ساختمان

شما هم حتماً در ساختمان‌هایی سکونت داشته‌اید که کنترل آب مشترک داشته و همیشه با این مشکل مواجه بودید: سایر ساکنین زیاد مصرف می‌کنند و سهم آن‌ها را نیز شما پرداخت می‌کنید! دقیقاً همین مشکل برای فن کویل نیز وجود دارد؛ اگر دستگاه خود را خاموش کنید و حتی در سفر باشید، موتورخانه در زمستان و چیلر در تابستان برای کل ساختمان در حال کار است و سهم مصرف باید پرداخت شود. راهکار این مشکل، نصب کنتور گرمایشی یا شیر فلومتر برای هر واحد است.

نیاز به سرویس دوره‌ای پس از خرید فن کویل

برای اینکه فن کویل درست کار کند، جریان هوا باید به‌راحتی در دستگاه برقرار باشد؛ بنابراین باید به‌صورت دوره‌ای فیلتر دستگاه شسته و داخل دستگاه نیز سرویس شود. بی‌توجهی به این موضوع علاوه بر کاهش بهره‌وری، کاهش عمر دستگاه و خرابی آن را نیز در پی دارد. توصیه می‌شود سرویس فن کویل را حداقل سالی یک‌بار — پیش از فصل مصرف — انجام دهید.

عدم تأمین هوای تازه

فن کویل در یک سیکل بسته کار می‌کند؛ یعنی هوای موجود در محیط را از روی کویل عبور داده و خنک یا گرم می‌کند. طبق استانداردها باید هوای تازه وارد ساختمان شود تا اکسیژن مورد نیاز افراد تأمین و آلودگی‌ها تخلیه گردد. به همین دلیل ساختمان‌های دارای فن کویل به یک سیستم هوای تازه نیاز دارند. (برخی مدل‌های فن کویل مجهز به دریچه هوای تازه هستند که تا حدودی این مشکل را برطرف می‌کند.)

نتیجه‌گیری؛ آیا فن کویل برای ساختمان شما مناسب است؟

فن کویل در سیستم‌های تهویه مطبوع نوین، به‌ویژه در ساختمان‌های چندفضایی مانند هتل، بیمارستان، برج مسکونی و اداری، کاربرد فراوانی دارد؛ به شرطی که ساختمان به منبع آب گرم و سرد مجهز باشد و سرویس دوره‌ای آن رعایت شود. اگر شرایط ساختمان شما برای استفاده از فن کویل مهیاست، انتخاب مدل دو لوله یا چهار لوله و ظرفیت مناسب را به یک بررسی فنی گره بزنید.

برای انتخاب مدل، محاسبه ظرفیت و استعلام قیمت روز فن کویل میتسویی، مشخصات پروژه خود را برای کارشناسان ما ارسال کنید؛ مشاوره اولیه رایگان است.

ار اینستاگرام میتسویی دیدن فرمایی | ویدیو های آموزشی در آپارات میتسویی

 پرسش های متداول خرید فن کویل